Te Taonga nei a te Kata

He tino taonga te kata. Ko nga tino taonga, ko nga mea nunui, me mahi nui, ma te heke o te kakawa, ka riro mai. Me mahi nui ka whiwhi te tangata ki te mātauranga, ki te rawa, ki te ingoa nui, otirā ko tēnei taonga nui ko te kata he ngāwari noa, kaore he utu, heoi anō ko te pupuhi ake o nga pāpāringa, ko te pupuri hoki i nga kaokao. I kiia rā hoki e Miritene[191].

Laughter holding both his sides. Milton
Ko kata e pupuri ana i ōna kaokao. Miritene

Ki te whakaaro o ētahi tāngata he tū rangatira te noho puku, te kore e kata. Ae pea. He ture na te Pākehā kia kauā e kaha te kata. Ki a au nei he tohu tērā no te kuare. Ki a au nei hoki ki te kuare kia kaha tonu te kata, kia ngehengehe tonu, kia heke tonu te roimata i te hē o te manawa i te katanga. E kii ana ko nga Karaipiture, 'He pai nga hanga o te ngākau koa, koia anō kē te rongo [192]'. He waiata na mātou i te kura, 'laugh and grow fat.' 'E kata ia mōmona ai.' Ka tētere rā hoki te tangata i te rongoā (tonic) nei, i te hākari nei, i te kata. He kai, he manaaki, te kata. Karangatia, whāngainga, te tangata i runga i te katakata, ākuanei rā te māhorahora ai te reka ai te kai. He tino kīnaki te kata.

I tae au ki tētahi kāinga i manaakitia ai au me ētahi atu. I tāpaea mātou ki nga kai tino papai; ki te tuna, ki te ika moana, ki te huahua kererū[193], ki nga kai papai hoki a te Pākehā. He pai nga kai engari ko te hunga na rātou nga kai kihai i pai. Kāhore rātou i kōrerorero mai, i katakata mai, na reira aua kai mau tonu i te kaki. I tino kawa aua kai

– 154 –

ki a au. Ko taku hiahia kē ki te puta ki waho o te whare. Reweti T Kohere Te Toa Takitini nama 77, Hanuere 1928. Whārangi 722.