.jpg)
The Ancient History of the Maori, His Mythology and Traditions. Awatea, Taranaki, Nga-Ti-Hau, Nga-Ti-Rua-Nui [Vol. VIII, Māori]
Upoko 24 — Nga Ingoa O Nga Ara A O Matou Tipuna I Mua E Haere Ai Ki Te Teretere, A Ki Te Taua Ano Hoki (Nga-Ti-Rua-Ka)
page (Mote P.61)(257)
Upoko 24
page (238)
Upoko 24
Nga Ingoa O Nga Ara A O Matou Tipuna I Mua E Haere Ai Ki Te Teretere, A Ki Te Taua Ano Hoki
(Nga-Ti-Rua-Ka)
E tangi e te ihu
E whaaki whakarere,
Au anake ra
Kei te poti i te ngutu,
(E koe anake ra
Te waiho i te kupu)
E mate ana roto
Ki te tau a te rau.
Kihai penei i taku whanaketanga,
Te-pou-tupu e
Kia au (u) iho ai,
Taku moe ki te whare.
Me (Ka) toko kia mamao.
Penei (Tenei) e te hoa
Kawhakina (Kahakina) taku iti,
E noho (rere) i te au
O Kuri-aropawa (paoa),
A tomokia atu te whare o Miroa,
Awhia au te Whaka-rewa-rangi,
(Uhia au te Whaka-ewa-rangi)
A titi taku rangi
Te remu o te toroa.
A pa ki au,
Nui whakama noa.
(This is to follow 220)
| Ko Papa i-hoea: | te ingoa o Pamutana i Rangi-tikei. |
| Kai koura: | te ara atu i Wai-pa ki Whanga-nui. |
| Taurua: | te ara atu i O-hura ki Whaka-tumutumu. |
| Rua pekapeka: | te ara atu i Kai-a-tawa i Whanga-nui a Mo-kau atu ana ki Paripari. |
| Te kowhatu-ngawha: | te ara atu i Taringa-motu, i te kainga a Te ihi a waka-tumutumu atu. |
| Wareware tara: | te ara atu i Korete-rehu (he manga wai no te awa o Whanga-nui) ki Te-waka-horo-a-kainga ki Roto a ira. |
| Tara naki: | te ara o uta atu ano i Tihoi a tae noa ki Wai totara. |
| Rakau-nui: | te ara atu ano i Ware roa i Tau-po a Mokau atu ana. |
| Puke-tapu: | te ara atu ano i Pu kawa i Tau-po a Te-reinga atu ana ki te pukakitanga o te awa o Whanga nui. |
| Pu-reureu: | te ara atu ano i Wai kanae, a Wai-rarapa atu ana. |
| Te hiringa: | te ara atu ano i Parawa-nui ki O-roua, i Rangi-tikei. |
| Kai-whata: | te ara atu ano ki Puke-totara i te awa o Manawa tu. |
| Ihi-tai: | te ara atu ano i Rangi tikei i Manawa-tu a O-roua atu ana ki Tau po. |
| Upoko ngaro: | te ara atu ano i Upoko-ngaro i Whanga nui a Pa-tea atu ana i uta, a ko Ihi-tai te mutunga mai o taua ara nei. |
| Kotae-iri: | te ara atu i Manawa tu ki Pa-tea a Roto a ira atu ana, a ko Ihi-tai te mutunga mai o taua ara nei i Roto-a-ira.page (239) |
| Kai-manawa: | te ara atu ano i Here-taunga (Hutt) ki Pa-tea a kei Runanga te mutunga mai. |
| Rua-tahuna: | te ara atu ano i Tau-po ki Tu-ranga ma te roto o Te-roto-ngairo ki Wai-kari. |
| Rangi-po: | te ara atu ano i Hiku-rangi ki Tau-po. |
| Te Koti-pu: | te ara atu i O-rona, Tau-po, Tara-wera, Runanga, Turanga-kumu, ka piki i hoaka he awa, a Tau-rua, Ngarengare-he-waka, he Keho na te tangata nei na Tauira-mate-awa, he atua te wai o Ingahanga o Ahu riri o te iwi nei oNga-te mate pu. |
| Matai iwi: | te ara atu ano i Rarapa ki Motu-o puhi Roto-a ira. |
| Mimi-ngarara: | te ara atu i Manga-ehu ki Tunu-po i te awa i Wai-tara. |
| Kai koura: | te ara atu i Wai pa ki te awa i Whanga nui, ma 0-tamo kahi, Puke-tute, me Puke-mapau. |
| Te tihi-roa: | te ara atu ano i Wai-tanga i Wai-tara ki ure nui i te akau i te tai moana, na Nga-ti-awatenei ara. |
| Te-uru-to: | te ara atu i Maka i katea i te awa o Wai tara ki Puke-aruhe i te akau ki te taha ki te tonga o Mo-kau. |
| Parapara: | te ara atu ano i te pukakitanga o Rangi-tikei ki Here-taunga (Hawkes Bay) ka ma 0-tara, a Pa-tea, ka piki a ka heke i Rua-hine, Te-reinga, Ma hure, a ka heke ki te Ahu-turanga, te ara i te pukakitanga o Manawa-tu, e tika atu ana ki Here-taunga a Pou-whango i te awa timatanga o taua ara nei, a kei Te-rua-o-te-taniwha te putanga ki waho ki te parae. |
| Kai-hinu: | te ara atu i Manawa-tu ki Wai-rarapa, ka haere ka piki ka eke, ka heke i Tara-rua, ka haere atu taua ara nei i Taita a i Te-maire a ka piki i te takiwa ki te awa i Toko-maru, a te awa i Manga-tau-noke i tua o te maunga, a ka tae atu ki te pa i Rua-mahanga i te taha ki Wai-rarapa, kotahi te ra e haerea ai te ara nei, ka tae ki taua pa. |
| Te-kawau: | te ara atu ano i kirikiri ki Tonga-porutu i te takiwa o Wai-tara, o Mo-kau, po toru e haerea ai tenei ara ka tae Tonga-porutu. |
| O-tuhi: | te ara atu ano i Whanga-nui ki Wai-totara, ka timata te ara nei i Manga papa a ka haere ki Mamanga. do rua ki te ara nei. |
| Tau-rua: | |
| Paka-a-te umauma: | e ma ingoa o te ara nei a ka haere atu i Rau-ponga i Whanga-nui, ka haere ki te wahapu o te awa i Mo kau, ka ma te awa o 0-hura te ara nei, a ka haere i te hiwi o Tau-rua. |
| Taumata-mahoe: | te ara atu i Po-kuao i te kainga o Wai tara a ki Tanga rakau i Whanga-nui. |
| Te-ngaiere: | te ara atu ano Wai tara ki Manga-ehu. |
| Waka-ihu-waka: | te ara atu i Manga-ehu ki Pipi-riki. |
| Tau-kokako: | te ara atu i Manga-ehu ki Pake-ti. |
| Karewarewa: | te ara atu i Wai-totara ki Pipi-riki. |
| Puke-totara: | he ara ano mo Karawarawa, a tae atu ana ki Puke-hika.page (241) |
| Roimata-nui: | he ara ano no Karewarewa, a tae noa atu ki Tunu-haere. |
| Toko-maru: | |
| Oi-honga: | e rua ingoa o tenei ara, a he manga taua ara nei mo te ara Karewarewa a tae noa atu ki Kauaropawa. |
| Nga-pu-rua: | te ara atu ano i Wai-totara ki Tau-mapu, he ara pai te ara nei hore he repo e haere ai. |
| Kainga-roa: | te ara atu ano i Tu-taka moana, a Tau-po ki Arowhena. |
| Kainga-roa: | te ara atu ano i Tau po ki Roto-rua. |
| Mango-rewa: | te ara atu ano i Roto rua ki Tauranga a kei Rahi-rua te timatanga o te ara nei. |
| Te Koko roa: | te ara atu i Tau po ki Matamata, a Wai hou atu ana, a kei Rangatira te timatanga o te ara nei. |
| O kahu-kura: | te ara atu ano i Manga nui-a-te-ao ki Roto aia. |
